Tchad Ma Culture
Jami’o’i da cibiyoyin Cadi
Liste sourcée pour la classe : les 10 universités d’État, 6 instituts nationaux et 4 écoles normales du ministère, puis les établissements privés que nous pouvons nommer, distingués selon que des diplômes CAMES sont documentés ou non. Le CAMES reconnaît des diplômes, pas un tampon sur toute l’université. Le ministère a annoncé 75 privés en octobre 2026 ; cette page n’en recense pas la liste complète. Ce n’est pas un palmarès CAMES fermé.
Fassara daga Faransanci da taimakon na’ura; har yanzu mai magana da harshen bai duba ta ba. Rubutun Faransanci shi ne tushe.
Deux choses distinctes. Le ministère de l’Enseignement supérieur (MESRSFP) habilite les établissements publics (universités d’État, instituts nationaux, écoles normales) et encadre le privé (décret n° 208 du 15 juillet 2011). Le CAMES, dont le Tchad est membre depuis 1968, reconnaît des diplômes (répertoire) et grade les enseignants-chercheurs (CCI, agrégation). Ce n’est pas un tampon « université agréée CAMES » sur tout l’établissement.
Jami’o’in gwamnati
Ma’aikatar ta ƙirga goma, a larduna da dama. An duba teburin a Oktoba 2026; adadin ɗaliban da aka wallafa ba su da shekarar ƙididdiga.
- Jami’ar gwamnatiUniversité de N’DjaménaGajeren suna / wani suna · ex-Université du TchadLardi · N’DjaménaJami’ar gwamnati mafi tsufa: doka mai lamba 26/PR/71 ta 27 ga Disamba 1971 (Université du Tchad), an sake mata suna ta dokar n° 006/PR/94 ta 17 ga Janairu 1994. CAMES ta gabatar da ita a matsayin IESR. Adadin ɗalibai a teburin ma’aikatar: 34 847.MESRSFP, Universités d’État · CAMES, À la découverte de nos IESR : Université de N’Djaména
- Jami’ar gwamnatiUniversité Roi FayçalLardi · N’DjaménaJami’ar gwamnati a N’Djaména. Adadin ɗalibai a teburin: 13 970.MESRSFP, Universités d’État
- Jami’ar gwamnatiUniversité de SarhLardi · Moyen-ChariJami’ar gwamnati a Sarh. Adadin ɗalibai a teburin: 5 808.MESRSFP, Universités d’État
- Jami’ar gwamnatiUniversité de MoundouLardi · Logone OccidentalJami’ar gwamnati a Moundou. Adadin ɗalibai a teburin: 9 412.MESRSFP, Universités d’État
- Jami’ar gwamnatiUniversité Polytechnique de MongoGajeren suna / wani suna · UPMLardi · GuéraJami’ar gwamnati a Mongo. Adadin ɗalibai a teburin: 1 351.MESRSFP, Universités d’État
- Jami’ar gwamnatiUniversité Adam Barka d’AbéchéGajeren suna / wani suna · UNABALardi · OuaddaïJami’ar gwamnati a Abéché. Adadin ɗalibai a teburin: 7 143.MESRSFP, Universités d’État
- Jami’ar gwamnatiUniversité Virtuelle du TchadGajeren suna / wani suna · UVT ; parfois « Université numérique du Tchad »Lardi · N’DjaménaJami’ar gwamnati a N’Djaména. Adadin ɗalibai a teburin: 537 (ba a nuna mace ko ɗaya ba).MESRSFP, Universités d’État
- Jami’ar gwamnatiUniversité de DobaLardi · Logone OrientalJami’ar gwamnati a Doba. Adadin ɗalibai a teburin: 6 325.MESRSFP, Universités d’État
- Jami’ar gwamnatiUniversité des Sciences et des Technologies d’AtiGajeren suna / wani suna · USTALardi · BathaJami’ar gwamnati a Ati. Adadin ɗalibai a teburin: 1 184.MESRSFP, Universités d’État
- Jami’ar gwamnatiUniversité de PalaLardi · Mayo-Kebbi OuestJami’ar gwamnati a Pala. Adadin ɗalibai a teburin: 2 427.MESRSFP, Universités d’État
Cibiyoyin ƙasa
Manyan cibiyoyin fasaha shida a teburin ma’aikatar. An rubuta sunayen kamar yadda suke a can.
- Cibiyar ƙasaInstitut National Supérieur des Sciences et Techniques d’AbéchéGajeren suna / wani suna · INSTA (ex-IUSTA)Lardi · OuaddaïCibiyar ƙasa a Abéché. Adadin ɗalibai a teburin: 2 206.MESRSFP, Instituts
- Cibiyar ƙasaInstitut National Supérieur des Sciences Agronomique et des Technologies Agro-alimentaires de LaïGajeren suna / wani suna · INSATALLardi · TandjiléCibiyar ƙasa a Laï. An rubuta « Agronomique » (tilo) kamar yadda yake a teburin ma’aikatar. Adadin ɗalibai: 1 012.MESRSFP, Instituts
- Cibiyar ƙasaInstitut National Supérieur des Arts et Métiers de BiltineLardi · Wadi-FiraCibiyar ƙasa a Biltine. Adadin ɗalibai a teburin: 264.MESRSFP, Instituts
- Cibiyar ƙasaInstitut National Supérieur du Sahara et du Sahel d’IribaLardi · Wadi-FiraCibiyar ƙasa a Iriba. Adadin ɗalibai a teburin: 151.MESRSFP, Instituts
- Cibiyar ƙasaInstitut National Supérieur de Pétrole de MaoLardi · KanemCibiyar ƙasa a Mao. Adadin ɗalibai a teburin: 246.MESRSFP, Instituts
- Cibiyar ƙasaInstitut National Supérieur Polytechnique d’Élevage de MoussoroLardi · Bahr-El-GazelCibiyar ƙasa a Moussoro. Adadin ɗalibai a teburin: 504.MESRSFP, Instituts
Makarantun horar da malamai na sama
Manyan makarantu huɗu don horar da malaman ƙananan da manyan sakandare, a cewar teburin « Les Grandes Écoles ».
- Kwalejin horar da malamaiÉcole Normale Supérieure de N’DjaménaLardi · N’DjaménaBabbar makaranta (grande école). Adadin ɗalibai a teburin: 3 266.MESRSFP, Les Grandes Écoles
- Kwalejin horar da malamaiÉcole Normale Supérieure de BongorLardi · Mayo-Kebbi EstBabbar makaranta (grande école). Adadin ɗalibai a teburin: 2 425.MESRSFP, Les Grandes Écoles
- Kwalejin horar da malamaiÉcole Normale Supérieure d’AbéchéLardi · OuaddaïBabbar makaranta (grande école). Adadin ɗalibai a teburin: 1 500.MESRSFP, Les Grandes Écoles
- Kwalejin horar da malamaiÉcole Normale Supérieure de SarhGajeren suna / wani suna · parfois ENSETS sur le site ministérielLardi · Moyen-ChariSunan a teburin ma’aikatar: École Normale Supérieure de Sarh. Rubutun ƙarƙashin hoto a shafin guda ya ce « ENSETS ». Adadin ɗalibai: 572.MESRSFP, Les Grandes Écoles
Abin da CAMES ke amincewa
- Memba tun 1968Cadi na cikin ƙasashe 19 membobin CAMES, ta shiga a shekarar 1968 (jerin ƙasashe membobi na hukuma).CAMES, Pays membres (Tchad, 1968)
- Takardun shaida, ba cibiyar gaba ɗaya baKundin CAMES ya lissafa takardun shaida sama da dubu na Afirka da aka amince da su. Kowane layi takardar shaida ce (licence, master…) ta wata cibiya, ba amincewa da jami’a gaba ɗaya ba. CAMES kuma tana sa ido kan amfani da alamarta (shawara ta 2025).CAMES, Répertoire des diplômes africains reconnus · CAMES, charte d’utilisation du label (décision 2025)
- Jami’ar N’Djaména, IESRCAMES ta keɓe shafin « À la découverte de nos IESR » ga Jami’ar N’Djaména: kafuwa 1971, cibiyoyi tara, horon LMD. Wannan yana nuna matsayin UNDT a cikin CAMES; ba jerin dukkan jami’o’in Cadi ba ne.CAMES, À la découverte de nos IESR : Université de N’Djaména
- CCI a N’Djaména, Yuli 2025Zama na 47 na Kwamitocin Shawara na Afirka (CCI) ya gudana a N’Djaména daga 7 zuwa 16 ga Yuli 2025 (karo na uku a Cadi bayan 2000 da 2013). CCI suna nazarin fayilolin malamai masu bincike (maître-assistant, maître de conférences, farfesa).N’Djaména Hebdo, 47e session des CCI du CAMES à N’Djaména (7–16 juillet 2025)
- Ƙarin girma: CAMES da CSUESanarwar ma’aikata ta 11 ga Satumba 2026 ta tunatar da cewa ƙarin girman malamai masu bincike a Cadi ana amincewa da shi ne kawai ta hanyar CAMES da Babbar Majalisar Jami’o’in Masar (CSUE). Ƙarin girma a wajen waɗannan tsare-tsare « ba su da inganci ».Alwihda Info (11/09/2026), seules les procédures CAMES et CSUE reconnues au Tchad
Cibiyoyi masu zaman kansu da aka sani
Les établissements privés ne figurent pas sur les tableaux d’État. Le ministre a annoncé 63 établissements privés reconnus le 15 mai 2026 devant l’Assemblée (décret n° 208 du 15 juillet 2011 ; CNESP ; environ 27 362 étudiants en 2024-2025, près de 30 % des effectifs nationaux), puis 75 le 1er octobre 2026 (46 à N’Djaména, 29 en provinces). Cette page nomme ceux que nous pouvons sourcer. Ce n’est pas la liste des 75. Un agrément ministériel n’est pas une reconnaissance CAMES des diplômes.
Takardun CAMES da aka tabbatar
Le CAMES reconnaît des diplômes, pas l’université entière. Pour le privé tchadien, un cas documenté par la presse nomme les filières : huit licences de HEC-Tchad en 2023. D’autres établissements disent « LMD/CAMES » ou une visite d’experts : ce n’est pas repris ici comme une ligne du répertoire.
- Privé · diplômes CAMESUniversité HEC-TchadGajeren suna / wani suna · UHT ; Hautes Études économiques, Comptables et de la CommunicationLardi · N’DjaménaUniversité privée à Diguel (8e arrondissement). Institut depuis 2004, université le 27 novembre 2018 (Tchadinfos). En 2023, le CAMES a approuvé huit licences Bac+3, listées ci-dessous. Ce n’est pas un agrément de tout l’établissement.Licence en logistique-transport et transit · Licence en gestion des ressources humaines · Licence en sociologie de développement · Licence en communication de l’entreprise · Licence professionnelle en administration générale des affaires · Licence en comptabilité et finances · Licence professionnelle en banque-assurances et finances · Licence professionnelle en gestion et organisation de l’entrepriseTchadinfos (24/08/2023), le CAMES approuve huit filières de l’Université HEC-Tchad
An san su, takardun CAMES ba a tabbatar ba
Établissements privés nommés par un arrêté, une page Wikipédia, la presse ou un annuaire d’acteurs (Curiexplore). Leur agrément ministériel, s’il est cité, n’équivaut pas à une reconnaissance CAMES des diplômes. Les affirmations institutionnelles « conformes CAMES » restent hors du premier groupe tant que le répertoire n’est pas recoupé filière par filière.
- Privé · CAMES non vérifiéUniversité Emi KoussiGajeren suna / wani suna · UNEKLardi · N’DjaménaPremière université privée laïque autorisée, arrêté n° 347/PR/PM/MES/SG/DGESRSFP/11 du 25 novembre 2011. Moursal, 6e arrondissement. Le site de l’établissement dit des formations « conformes au système LMD/CAMES » : affirmation institutionnelle, pas une ligne du répertoire CAMES vérifiée ici.Wikipédia, Université Emi Koussi · Wikipédia, Enseignement supérieur au Tchad (IIAC, UNEK, ESSGET) · Université Emi Koussi, site institutionnel · Curiexplore / MESR France, acteurs de l’enseignement supérieur au Tchad (5 juillet 2026)
- Privé · CAMES non vérifiéInstitut International d’Afrique CentraleGajeren suna / wani suna · IIAC-SUP InternationalLardi · Logone OccidentalÉtablissement privé agréé, arrêté n° 288/PR/PM/MESRS/SG/DGESRS/DESP/2015 du 9 avril 2015 (accord préalable n° 1754 du 17 décembre 2014). Siège à Moundou. Santé, ingénierie, droit-économie-gestion (Wikipédia ; Alwihda 2017). Les mentions institutionnelles « diplômes reconnus par le CAMES » ne sont pas une ligne du répertoire vérifiée ici.Wikipédia, Enseignement supérieur au Tchad (IIAC, UNEK, ESSGET) · Alwihda Info (19/08/2017), IIAC-SUP à Moundou
- Privé · CAMES non vérifiéÉcole Supérieure des Sciences de Gestion Pierre Elliot TrudeauGajeren suna / wani suna · ESSGETLardi · N’DjaménaÉtablissement privé, arrêté n° 444/PR/PM/MESRS/SG/DGESRS/DESP/2014 rectifié n° 0036/PR/MESRI/DGM/DGESRI/2020. Fondatrice : Mme MAHADIE Outhman Issa. Tutelle académique : Université de Yaoundé II. Diplômes CAMES : non vérifiés ici.Wikipédia, Enseignement supérieur au Tchad (IIAC, UNEK, ESSGET) · ESSGET, site institutionnel
- Privé · CAMES non vérifiéUniversité Saint Charles LwangaGajeren suna / wani suna · UCLLardi · Moyen-ChariUniversité privée à Sarh. Décret n° 704/PR/PM/MESRI/SEESRI/SG/DGSRI/DES/2017 ; agrément n° 691/PR/MESRI/SG/DGESRI/CNESP/DES/2018 du 18 décembre 2018. Initiative des anciens du lycée Charles Lwanga et de l’enseignement catholique. Diplômes CAMES : non vérifiés ici.Wikipédia, Université Saint Charles Lwanga de Sarh · Curiexplore / MESR France, acteurs de l’enseignement supérieur au Tchad (5 juillet 2026)
- Privé · CAMES non vérifiéUniversité La Francophonie de N’DjaménaGajeren suna / wani suna · UFN ; ex-Institut supérieur polytechnique La FrancophonieLardi · N’DjaménaEx-institut polytechnique, mutée en université le 11 décembre 2019 (Hamama Média, février 2024 ; quartier Chagoua). L’établissement et cet article disent des diplômes « accrédités par le CAMES » en 2019 et 2020, sans liste de filières recoupée au répertoire. Classée ici parmi les connus sans ligne CAMES vérifiée.Hamama Média (10/02/2024), Université La Francophonie et Université de Douala · Curiexplore / MESR France, acteurs de l’enseignement supérieur au Tchad (5 juillet 2026)
- Privé · CAMES non vérifiéInstitut Privé Amoul de FarchaGajeren suna / wani suna · IPAFLardi · N’DjaménaInstitut privé à Farcha, nommé par Curiexplore (MESR France, acteurs de l’enseignement supérieur au Tchad, mise à jour 5 juillet 2026). Diplômes CAMES : non vérifiés ici.Curiexplore / MESR France, acteurs de l’enseignement supérieur au Tchad (5 juillet 2026)
Ɗan gajeren gwaji
Zaɓi amsar: gyaran da asalinsa sun bayyana nan da nan.
Tambaya 1 cikin 3
Tushen bayanai
- MESRSFP, Universités d’État
- CAMES, À la découverte de nos IESR : Université de N’Djaména
- MESRSFP, Instituts
- MESRSFP, Les Grandes Écoles
- CAMES, Pays membres (Tchad, 1968)
- CAMES, Répertoire des diplômes africains reconnus
- CAMES, charte d’utilisation du label (décision 2025)
- N’Djaména Hebdo, 47e session des CCI du CAMES à N’Djaména (7–16 juillet 2025)
- Alwihda Info (11/09/2026), seules les procédures CAMES et CSUE reconnues au Tchad
- Tchadinfos (24/08/2023), le CAMES approuve huit filières de l’Université HEC-Tchad
- Wikipédia, Université Emi Koussi
- Wikipédia, Enseignement supérieur au Tchad (IIAC, UNEK, ESSGET)
- Université Emi Koussi, site institutionnel
- Curiexplore / MESR France, acteurs de l’enseignement supérieur au Tchad (5 juillet 2026)
- Alwihda Info (19/08/2017), IIAC-SUP à Moundou
- ESSGET, site institutionnel
- Wikipédia, Université Saint Charles Lwanga de Sarh
- Hamama Média (10/02/2024), Université La Francophonie et Université de Douala
- Tchadinfos (15/05/2026), 63 établissements privés reconnus (Assemblée)
- Tchadinfos (01/10/2026), 75 établissements privés (rentrée 2026-2027)
- Vatican News (14/11/2022), campus UCAC à Moundou
Ga malamai · Shugabanni da fitattun mutane · Daga lardi zuwa ƙauye · Takardun aiki na aji da za a iya bugawa · Larduna 23
Sabuntawa ta ƙarshe :

